บทวิเคราะห์แนวโน้มการละเว้นสิทธิบัตรวัคซีนป้องกัน COVID-19 ทั่วโลก

รู้หรือไม่ – อินเดียและแอฟริกาใต้เป็นผู้ริเริ่มเสนอแนวคิดการละเว้นสิทธิบัตรวัคซีนต่อ WTO ตั้งแต่ต.ค.ปีก่อน

การออกตัวสนับสนุนการละเว้นสิทธิบัตรของวัคซีน COVID-19 โดยสหรัฐฯ เกิดขึ้นตามความคาดหวังว่าจะช่วยผลักดันการแบ่งปันเทคโนโลยีและขยายการร่วมลงทุน เพื่อกระตุ้นการผลิตวัคซีนให้มีปริมาณเพิ่มขึ้นทั่วโลก

จากเมื่อกลางสัปดาห์ที่ผ่านมาปธน. โจ ไบเดน แห่งสหรัฐฯได้สนับสนุนข้อเสนอขององค์การการค้าโลก (WTO) ที่จะระงับการให้ความคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาในการผลิตวัคซีนต้านเชื้อโคโรน่าไวรัส เพื่อเปิดโอกาสให้ประเทศต่าง ๆ สามารถผลิตวัคซีนขึ้นมาได้เอง

และจากเมื่อวานนี้ทางฝั่งยุโรปที่นำโดย เออร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเยน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรปก็ออกมาประกาศว่า EU พร้อมที่จะร่วมหารือกับสหรัฐฯ เพื่อประเมินสถานการณ์ในปัจจุบันด้วยแนวทางที่มีประสิทธิภาพและเป็นไปในทางปฏิบัติ

ความเคลื่อนไหวของทั้ง 2 ฝ่ายได้รับคำสรรเสริญจากองค์การอนามัยโลก (WHO) โดย เทดรอส อาดานอม เกเบรเยซุส  ผอ.ใหญ่ขององค์การได้กล่าวถึงการตัดสินใจครั้งนี้ว่า เป็นเหตุการณ์ที่ต้องมีการจารึกไว้ในการต่อสู้กับปัญหา COVID-19

แต่แนวคิดดังกล่าวก็มีข้อโต้แย้งจากบริษัทผู้ผลิตยาที่กล่าวว่า สิทธิบัตรไม่ได้เป็นปัจจัยที่ขัดขวางการจัดหาวัคซีน แต่เทคโนโลยีใหม่และขีดจำกัดด้านซัพพลายเชนทั่วโลกคือความท้าทายที่เกิดขึ้นในขณะนี้

ผู้บริหารของ Moderna ได้กล่าวไว้ว่า ไม่มีกระบวนการผลิตที่ใดในโลกที่รองรับเทคโนโลยี mRNA ในขณะนี้ และยังย้ำว่า ด้วยความที่เป็นเทคโนโลยีใหม่จึงไม่สามารถจ้างคนที่มีความรู้ในส่วนนี้มาทำงานเพิ่มได้

หรือหากสามารถสรรหาบุคลากรเหล่านั้นเข้ามาได้ แต่ใครก็ตามที่ต้องการจะผลิตวัคซีนแบบ mRNA จะต้องมีการซื้อเครื่องจักรและลงทุนไปกับกระบวนการผลิต รวมถึงกระบวนการวิจัยและการตรวจสอบ

mRNA เป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ใช้สารพันธุกรรมของเชื้อไวรัส SARS-CoV-2 เป็นตัวกำกับกระบวนการสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อไวรัสตัวนี้ขึ้นมา ซึ่งปัจจุบันถูกใช้กับการผลิตวัคซีนของ Moderna และ Pfizer/BioNTech

หากต้องการขยายกำลังการผลิตวัคซีนอย่างเป็นรูปธรรมภายใน 2 ปี รัฐบาลสหรัฐฯไม่เพียงแต่จะต้องดำเนินการในส่วนของสิทธิบัตร แต่ยังต้องมีการลงทุนสร้างฐานผลิตแห่งใหม่ และคอยหนุนหลังการถ่ายเทเทคโนโลยีและผู้เชี่ยวชาญไปยังผู้ผลิตแห่งใหม่

นอกจากนี้คณะทำงานของ ไบเดน ยังต้องคอยสอดส่องบริษัทจากต่างชาติที่จะนำเทคโนโลยีเหล่านี้ไปใช้เพื่อการแข่งขันในพื้นที่นอกเหนือจาก COVID-19 ซึ่งมีแนวโน้มที่จะสร้างผลประโยชน์อันมหาศาลได้ในอนาคต

นักวิจารณ์หลายคนก็มองว่า สิทธิบัตรของวัคซีนและกฎหมายคุ้มครองอื่น ๆ ไม่ได้เป็นตัวขัดขวางที่สำคัญของการเพิ่มผลผลิตวัคซีน ในขณะที่บางส่วนก็ชี้ว่า แนวคิดดังกล่าวอาจทำลายแรงจูงใจของบริษัทผู้ผลิตในการคิดค้นนวัตกรรมใหม่หากเกิดภาวะวิกฤตขึ้นอีกในอนาคต

ในขณะที่ผู้เชี่ยวชาญจาก EU ก็ได้ให้ความเห็นว่า หากมีการละเว้นสิทธิบัตรเกิดขึ้นจริง ก็มีแนวโน้มที่บรรดาผู้ผลิตวัคซีนจะเจรจาขอค่าใช้จ่ายบางส่วน เพื่อเป็นการชดเชยสถานะของการลงทุนและผลประโยชน์ที่พวกเขาควรจะได้รับ

 

References :

https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/us-move-loosen-vaccine-patents-will-draw-drug-companies-bargain-lawyers-2021-05-07/

https://www.cnbc.com/2021/05/05/us-backs-covid-vaccine-intellectual-property-waivers-to-expand-access-to-shots-worldwide.html

https://www.cnbc.com/2021/05/06/covid-vaccine-eu-ready-to-talk-wave-of-ip-rights-after-us-backs-move.html